İş yerində psixoloji terror-romandan hissə

Posted on

mob-psicologia-mobbing-767x433Bu yazı üzərində İşlədiyim SİR romanından bir hissədir. Roman iş romanı formasında olacaq. Romanda İnsan Resursları ilə əlaqəli proseslər, müəssisədə baş verən hadisələr, işçilər arasındakı və rəhbərliklə işçilər arasındakı münasibətlər, problemlər və həlli yolları obrazların dili ilə ifadə edilir. Romanın demək olar 60%-i yəni 100 səhifəsi hazırdır. Qısa vaxt ərzində bitirməyə çalışacam. İş romanları bir çox ölkədə qələmə alınsa da bizdə indiyə qədər səhv etmirəmsə olmayıb. Keçən ay “Sənayenilənmə” iş romanı işıq üzü gördü. Bu arada onun da yazarı mənim kəndçimdir 🙂

-Qalx Qəhrəman iclasa gedirik, yuxarı rəhbərlik qarşısında bizim departamentin əvəzindən sən danışacaqsan. Keçən beşinci gün məndən ad istədilər mən də sənin adını verdim.

İndi başa düşürdüm gözlərindəki parıltının sirrini. Üstündən artıq beş gün keçib amma mənə bu barədə heç nə deməmişdi. Yəqin məni rəhbərliyin qarşısında sındırmaq, necə yarıtmaz işçi olduğumu göstərmək istəyirdi. Amma mən başqa şey istəyirdim. Elə indi qalxıb sifətinin düz ortasına yaxşıca bir yumruq vurub istefa ərizəmi də sifətinə çırpıb işdən ayrılmaq istəyirdim. Amma Sevilin dedikləri məni fikrimdən yayındırdı. Elə bil sifətim od tutub yanırdı. Özümdə güc tapmaq üşün masanın kənarından möhkəm-möhkəm yapışdım. Bilirdim ki, başqa çarəm qalmayıb. Gərək mən də elə çıxış edim ki, Səlim bəyin qurmaq istədiyi tələdən məharətlə öz xeyirimə istifadə edim.

-Yaxşı Səlim bəy gedək deyib əlimlə qapını göstərdim.

Qabaqda Səlim bəy arxada da mən beşinci mərtəbənin dəhlizi ilə iclas zalına tərəf gedirdik. Hələ də müdirimi yumruqlamaq, döymək istəyirdim. İçəri daxil olanda ayaqlarım əsdi.

Şirkətin demək olar bütün rəhbərliyi burda idi. Projektor qoşulmuşdu çıxışçılardan birinin slaydı artıq pərdədə əks olunmuşdu.

Allaaah mən batdım- dedim ürəyimdən, heç nəyə hazır deyiləm. Heç nə barədə danışacağım haqqında da bir fikrim yoxdur.

Yerimə əyləşəndə ürəyimdə danışırdım. Deyəsən halımı Sevil uzaqdan hiss etmişdi. Göz-gözə gəldik. Üzünə baxıb udqundum, amma alınmadı elə bil boğazıma düyün vurulmuşdu. Artıq o da hər şeyi başa düşmüşdü. Başını azacıq yana əydi sanki hal dili ilə- nə etmək olar yola ver-deyirdi. Elə də edəcəkdim. Nə olursa olsun Səlim bəyin əlinə kozur verməməli idim.

Elə bu an telefonumun mesaj səsi gəldi, açdım Sevildən gəlmişdi. Əlavədə link atmışdı. Diqqəti çəkmədən linki açdım. O qədər də böyük olmayan yazı idi. Özü də rəhbərlərlə bağlı idi. Allaaaah necə sevinirdim, necə sevinirdim az qala qol qanad açıb oynamaq istəyirdim. Bu qız mənim xilaskarımdır. Kim nə deyir desin bu adi qız deyil mələkdir. Sevincimdən özümü əməlli başlı itirmişdim.

Sizin üçün adi görünür, bir də özünüzü mənim yerimdə təsəvvür edin. Müdiriniz sizi incitmək üçün hər yola əl atır, hətta yuxarı rəhbərliyin qarşısında qələminizi qırmaq istəyir amma birdən sehirli bir mesaj sizi xilas edir. İndi bildiniz niyə bu qədər sevinirdim?

Hə unutmadan deyim, bayaq ürəyimdə Sevil haqqında düşündüklərimi də sən demə qeyri iradi mesaj yerinə yazıb Sevilə göndərmişəm. Təsəvvür edirsiniz? Bunu Sevildən gələn gülücük işarəli mesajdan sonra bildim. Amma özümü o yerə qoymadım. Bəlkə də bir daşla iki quş vurmuşdum.

Çıxış edənlər sıra ilə çıxıb danışırdılar. Hamısı da hiss olunurdu ki, əməlli başlı hazırlaşıblar. Arada gözüm Səlim bəy tərəfə qaçırdı. Necə də özündən əmin formada oturmuşdu.Kənardan torunu qurub ovunun düşəcəyindən əmin olan ovçu kimi görünürdü. Amma nafilə, mən ona ov olamayacam. Nə olur olsun mən işimi sevirəm və işimdə qalmalıyam.

Növbə Sevilə çatmışdı, hər zamanki kimi şux qaməti və özündən əmin addımlarla önə çıxdı. Baxışları ilə məni süzüb, başı ilə salondakıları ehtiramla salamlayıb ilk slaytı ekrana gətirdi.

Mövzu Motivasiyanı azaldan səbəblər idi. Axxx bu qız….

Not*

Psixoloji terrorun vasitələrindən biri də, rəhbərlik qarşısında sizi hazırlıqsız qoymaq, gözdən salmaqdır.

Yazı hələ redaktə olunmayıb, səhvləri görməzlikdən gəldiyiniz üçün təşəkkür edirəm.

Bül-bül kimi cəhcəh vuran namizəd (2-ci hissə)

Posted on Updated on

The_Full_Time_CEO_Of_Twitter1-400x250

Bir neçə gün əvvəl şirkətlərdən birinin işə qəbul əməkdaşı ilə söhbət edirdik. Ümumi xoş beşdən sonra biraz da onlarda işə qəbul haqqında sual verdim. Mənə də maraqlıdır hansı şirkətdə hansı formada gedir proses.

Yoldaşın dediklərini ümumiləşdirsək təqribən belə idi “O qədər də çətinlik çəkmirik, namizəd yaxşı danışırsa, çox məlumat verirsə bu o deməkdir ki, o çox bilir.” Read the rest of this entry »

Namizəd seçimində qiymətləndirmə metodu

Posted on Updated on

AAEAAQAAAAAAAAYiAAAAJDNkMjZhZTg5LTVmY2ItNGUyNi1hNTI0LWM3YTU5YTYxMDY1ZA

Bu gün namizəd seçiminin axışı və qiymətləndirmilməsi haqqında sizinlə qısa da olsa fikirlərimi paylaşacam. Proses haqqında (adət etdiyimiz proses) demək olar hər birmizin məlumatı var.

Əvvəlcə şirkətdə (müəssisədə) namizəd ehtiyyacı yaranır. Bunun səbəbi fərqli ola bilər, əvvəlki şəxsin işdən və ya tutduğu pozisiyadan ayırılması, yeni sahənin açılması və.s. İlk olaraq ağıla gəlməli olan daxili işə alımdır. Şirkət daxili keçidlər eyni zamanda işçilərə kariyeranın inkişaf etdirilməsinə stimul verici addım olmuş olacaq.

Əgər daxili işə alım mümkün deyilsə bu zaman kənardan namizəd cəlb edilməlidir. Başlıca işə götürən brendinizin nə qədər güclü olduğunu analiz edin. Əgər bu tərəfiniz zəifdirsə, yüksək keyfiyyətli namizədlər sizə müraciət etməyəcək. Ətrafınıza güclü imiciniz yansıtmağa çalışın. Bu zaman verdiyiniz mesajların düzgün və güclü olmasına diqqət edilməlidir. Maddi vədlərinizə görə müraciət edənlər isə yəqin ki, bir müddət sonra sizdən ayırlacaq.  Read the rest of this entry »

Tənhalığın göz yaşı

Posted on

yalnizlik-resimleri97-1435304702Əlindəki siqaretindən bir nəfəs də çəkib bərk-bərk öskürdü. -Zəhrimara qalsın. Buna hardan dadandıq axı? Belə getsə axırıma çıxacaq. Kənara atdığı siqaret kötüyü hələ də tüstülənirdi. Havanın istisindən qurumuş sarı otun arasından sısqa-sısqa tüstülənən siqaret kötüyü otları da yandırıdı. Onda hiss etdi ki, bu günə qədər siqaret onu nə hallara salıb.

Palıd ağacının altında illər əvvəl kəsilmiş palıdın kötüyündə oturub ayaqlarını qabağa uzaltmışdı. Əlindən çomağını əskik etməzdi. Elə indi də əlindəki çomağı ilə yerdəki otların dibini eşirdi. Bəzən də başını yuxarı qaldırır dərindən köks ötürürdü. Babadan qalma evin həyətindəki Tut ağacının dibindəki baltanı diqqətlə süzdü. Read the rest of this entry »

Hollandın Karyera Modeli

Posted on

cropped-life-work-balance-seesaw-long9Karyera seçiminə yön vermək üçün ən çox istifadə olunan modellərdən biri də Hollandın karyeranın idarə edilməsi modelidir. Holland şəxsiyyət fərqliliyi ilə əlaqəli araşdırmalar aparmışdır. Bu araşdırma şəxsiyyət növləri ilə seçilən peşələrin tələb etdiyi xüsusiyyətlər arasındakı əlaqə ilə əlaqəlidir. Hollandın karyera modeli üç əsas hissədən ibarətdir. Read the rest of this entry »

Vaxtı işçilərinizdən alın

Posted on Updated on

Time-is-money-29387

Eliyahu Mc Qoldratın “The Goal” (Türkçə adı-Amac) kitabını oxumayanlar varsa şiddətlə tövsiyyə edirəm. Kitabın əsas məğzi belədir: Vaxt puldur.

Eyni zamanda prosesin sürətləndirilməsi, faydalılığının artırılması üçün bütün prosesin tamamən dəyişməsinə, yaxşılaşdırılmasına ehtiyyac olmaya bilər. Çünki bütünü dəyişmək bizə həm əlavə xərc, əlavə zaman və iş gücü hesabına başa gələcək. Həm də şirkətin iliklərinə qədər hiss edəcəyi dərəcədə. Ən optimalı prosesdəki dar boğazı (tıxacı) müəyyənləşdirmək və tıxacın azaldılmasına güc sərf etməkdir. Bu sizə sadəcə olaraq əlavə zaman qazandıracaq. Bəs gündə qazanılacaq 1-2saat görə bu boyda əziyyət çəkməyə dəyərmi? Read the rest of this entry »

İş həyatında cinsiyyətdən qaynaqlanan problemlər

Posted on Updated on

gg-540Icon-5

İşə götürən üçün xüsusi işlər itisna olmaqla işçinin qadın və ya kişi olmasının fərqi varmı? Bu yazını oxuyan işə götürən pozisiyasında olan şəxslər cavablandırarsa sevinərəm. Bəlkə də maraqlı fikirlər ortaya çıxacaq.

Amma praktika göstərir ki, var. Xüsusən də idarəçi, rəhbər vəzifələrində qadınlar bir o qədər də seçilən tərəf olmur. Bu cür vəzifələrə daha çox kişilər seçilir. Bunun bir neçə səbəbi ola bilər. Misal üçün: Read the rest of this entry »

Varlı şirkətin kasıb işçiləri

Posted on

13327507_1614747975507974_5392359032703033583_n

Razıyam ölkədə maddi vəziyyət, dolların bahalaşması ilə əvvəlkinə nisbətən pisləşib. Amma bunun gəl-gəl deyən vaxtları da vardı axı. Sözümün canı odur ki, birazdan qeyd edəcəklərimi dollarla əlaqələndirməyək.

Bir neçə şirkət və bəzi şirkətlərdəki vəzifələr xaric, ölkəmizdə maaş normal yaşyış həddindən az olub, azdır.

Maaşın az olmama səbəbi nədir bəs?

Özəl və ya dövlət müəssisələrinin gəlirinin az olması?

Read the rest of this entry »

Şirkətinizin başı sağ olsun

Posted on Updated on

mind-transferSizə yeni xəbərlərlə gəlmişəm. İşçinin şirkətin həyatında ən önəmli faktor olması artıq mənim üçün aksiomadır. İşçi sizin biznes imperiyanızı təpəsi aşağı da edər, dükkanınızı böyük biznesə də çevirər.

Deməli bu yaxınlarda bir şirkətlə görüşürük. Şirkətin satdığı məhsulların maşallahı var. Çox modern, avanqard məhsullar satırlar, adamın Allahı var içəridə dizayn, görsəl abu havada qaydasındadır.

Gəl gör ki, belə gülü gülüstanlığa qızılgül qoymalı ikən tikanlar yığıblar.

İşçilər mənim başqa şirkətin əməkdaşı olduğumdan xəbərləri və mənim də digər müştərilərdən  seçiləcək tərəfim yox idi. Yəni mən də potensial müştəri ola bilərdim.

Deməli başlayaq sizinlə bu şirkətin satış yerinə birlikdə səyahət edək.

Qapılar açılır və səliqəli geyimdə yekəpər qaqaş yaxınlaşır.

Nə lazım idi? Kim lazım idi?

Qardaşın üzündə elə ifadə var ki, sanki kreditin vaxtından bir həftə keçib amma pul tapa bilmir ödəməyə. Qardaş gülümsəməyi çoxdan unudub.

Nə isə bu maneəni aşıb keçirəm içəri.

İşçinin birinin başı ağrıyır. Normal bir haldır hamının başına gələ bilər. Amma di gəl ki, bu başı ağrıyan xanım qan eliyir. Hamıya qarşı kobudluq edir. Özü də yüksək səslə. Meneceri ilə də dalaşdı bir göz qırpımında.

Satış təmsilçiləri hərəsi öz işindədir. İki dəfə müştəri içəri daxil oldu və menecerin xəbərdarlığı ilə olara yaxınlaşdılar.

-Filankəs deyəsən müştəri gəlir ona yaxınlaş.

-Filankəs bax o da müşdəridir görmürsən?

Nə isə kişinin qoyduğu sərmayəyə yazığım gəldi. Kimdirsə pul qoyub ki, qazansın amma gəl gör ki, filankəslər onun cibinə girirlər. Ona gələcək pulun qabağına daş qoymaqla məşğuldurlar.

Sonra gəlirik HR direktorun yanına.

Pəəəəh başına döndüyüm elə mimikayla oturub ki, bədən dili bar-bar bağırır ki, iki-üç günə Zakir Qaralovun yerinə keçəcəm. Xanım heçmi gülümsəməz? Özü də HR sahəsində olan bir insan. İnsanlarla daha çox münasibətdə olmalı olan şəxs.

Bir daha nəticəyə gəldim ki, siz nə edirsiz edin hansı marketing strategiyası izləyirsiz izləyin, ofisin dirəklərini qızıldan, stollarını gümüşdən edin fərqi yoxdur əgər sizi təmsil edən şəxslər işini sevmirsə, işinə vicdanla yanaşmırsa və ən əsası siz işçi seçərkən və seçdikdən sonra düzgün addımlar atmamısızsa heç nə BAŞINIZ SAĞOLSUN.

 

İşçilərimizi sevməliyik?(səbəb göz qabağındadır)

Posted on

360 degree feedback
Rendered Concept of a 360 degree feedback.

Yeni işimə başlayandan sonra bir neçə sirdən agah oldum. Bu haqda birazdan.

Xırda və orta ölçülü sahibkarların, müdirlərin əksəriyyəti işlərin yaxşı getmədiyindən, bəzi şirkətlərin yeni qurulmasına baxmayaraq onlardan daha çevik hərəkət etdiyindən, dolayısı ilə pul itirdiklərindən şikayət edirlər.

O zaman aydınlaşdırmaq lazımdır:

1-Yeni yaranan şirkət necə olur ki, daha çevik hərəkət edə bilir?

2-Bazarda yeni şirkətin girməsinə imkan yaradacaq qədər niş var ikən biz niyə geriləyirik?

3-Bizim geriləməyimizin səbəbləri nələrdir?

Əvvəla unutmaq olmaz ki, yeni yaranan şirkətlərin çevik hərəkət etmək bacarığının əsas səbəbi günün ehtiyyaclarına uyğun qurulmasıdır. Çiyinlərindən köhnədən qalma şirkət ənənələri, dəyişdirə bilmədikləri şirkət strategiyası, dəyişimə dirənən işçiləri yoxdur. Yəni fərdi minik avtomobilinin tırı keçməsi normaldır.

Bazarda hələ də boşluq var ikən, bazar məhsulunuza hələ doymayıbsa, müştəri çətinliyi çəkmirsizsə siz geriləyirsinizsə bir an əvvəl ya biznes strategiyanızı dəyişməlisiniz, ya da ki, günü sabahdan əlinizdə olanı da itirmədən ya bazardan çəkilməlisiniz, ya da sektor dəyişdirməlisiniz. İnkişaf etmək istəyən şirkət, yeniliklərə açıq olmalı bazarın tələblərinə adekvat cavab verə bilməlidir. Ya da müştərinin ehtiyyaclarını yaradacaq, onların qərarlarına təsir edəcək qədər güclü olacaq.

Geriləməyin səbəbləri çox ola bilər.

-Məhsulun düzgün təqdim edilməməsi

-Ambalajlardakı çatışmazlıqlar

-Malın keyfiyyəti

-Rəqiblərinizin sizdən daha zirəng olması

-Bazar araşdırmanızın zəyif olması

-İnkişafa meyilli olmamanız

-….

-Ən əsası isə işçilərinizi sizə olan bağlılığı

Əgər işçiyə lazımi dəyər verilməzsə, onun ehtiyyacları qarşılanmazsa əlbəttə ki, işçidən daha yüksək performans gözləmək də ədalətsizlik olar. Ayda 250 azn maaş alan bir işçidən yüksək performans, müştəri ilə gülər üzlü münasibət gözləyə bilmərik. Ən azından buna dəyməz.

İşçi şirkət tərəfindən dəyərləndirildiyini hiss edərsə, əminəm ki, daha yaxşı performans ortaya qoyacaq.

Əvvəlki yazıma oxuyuculardan biri -amma isin basqa bir terefi de var. Isci pesekar olmaya biler, bu problemdi. Amma sahibkarlar da melek deyil. Iscinin is seraiti, mevacibi ve s isin keyfiyyetine tesir edir-deyərək haqlı iradını dilə gətirmişdi.

İşçinin motivasiyası deyəndə daha çox maaşına bir miqdar əlavə etmək başa düşülür. Halbu ki,  pul qiymətləndirmə vasitələrindən biridir, birincisi deyil.

Bir həftə əvvəl təhsil sahəsində olan şirkətlərdən biri ilə görüşürdük. Zəng gəldi və məlum oldu ki, işçisidir. İşçiylə danışıq tonu, səsindəki aşağılayıcı notlar əminəm ki, işçinin daxilində hər zaman ona qarşı, işinə qarşı bir nifrət bəsləyəcək. Çünki həmin şəxs işçisi ilə danışarkən bir -salam- sonda isə -sağ ol- deməyəcək qədər eqoistcəsinə davrandı.

İşçiləri günahlandırmazdan əvvəl bir də özümüzə baxmaqda fayda var. Sənin vecinə olmayan biri niyə sənin cabin üçün can yamdırsın ki?

Belə olduğu halda aylıq maaşının xətrinə saat 9-18 arasını bir babat yola verib gedəcək.

Bir müddət sonra isə şirkət niyə daha çox qazanmır deyə fantastic səbəblər axtarmağa başlayacaqsınız. Səbəb isə göz qabağındadır.